SavaÅŸta yenilen Türkler Ergenekon adlı bir böl­geye yerleÅŸip burada dört yüz yıl yaÅŸadılar. Za­manla buraya sığmaz olunca, çevrelerindeki demir­den dağı eriterek kendilerine yol aramışlardır.

MoÄŸol ilinde OÄŸuz KaÄŸan soyundan il Han’ın hükümranlığı sırasında Tatar Türklerinin hükümdarı Sevinç Han MoÄŸol ülkesine savaÅŸ ilan etti. ilhan’ın idaresindeki orduyu Kırgızlar ve diÄŸer boylardan da yardım alarak bozguna uÄŸrattı. ilhanın ülkesindeki tüm insanları öldürdüler. Yalnız il Han’ınn küçük oÄŸlu Kıyan ve eÅŸi ile yeÄŸeni Nüküz ile eÅŸi kurtulmayı baÅŸardılar. DüÅŸman askerlerinin, onları bulamayacağı bir yere kaçmaya karar verdiler. Yabanî koyunların yürüdüÄŸü bir yolu izleyerek yüksek bir dağıda dar bir geçite vardılar. Bu geçitten geçerek içinde akar sular,pınarlar, çeÅŸitli bitkiler, çayırlar, meyva aÄŸaçları, çeÅŸitli avların bulunduÄŸu bir yere gelince Tanrıya ÅŸükrettiler ve burada kalmaÄŸa karar verdiler. Dağın doruÄŸu olan bu yere daÄŸ kemeri anlamında “Ergene” kelimesiyle “dik” anlamındaki “Kon” kelimesini birleÅŸtirerek “Ergenekon” adını verdiler. Kıyan ve Nüküz’ün oÄŸulları çoÄŸaldı. Dört yüz yıl sonra kendileri ve sürüleri o kadar çoÄŸaldı ki Ergenekon’a sığmadılar. Atalarının buraya geldiÄŸi geçitin yeri unutulmuÅŸtu. Ergenekon’un çevresindeki daÄŸlarda geçit aradılar.

Bir demirci, dağın demir kısmı eritirlerse yol açılabileceÄŸini söyledi. Demirin bulunduÄŸu yere bir sıra odun, bir sıra kömür dizdiler ve ateÅŸi yaktılar. YetmiÅŸ yere koydukları yetmiÅŸ körükle hep birden körüklediler. Demir eridi, yüklü bir deve geçecek kadar yer açıldı. Ä°lhan’ın soyundan gelen Türkler yeniden güçlenmiÅŸ olarak eski vatanlarına döndü, atalarının intikamını aldılar.

Ergenekon’dan çıktıkları gün olan 21 Mart’ta her yıl bayram yaptılar. Bu bayramda bir demir parçasını kızdırırlar, demir kıpkırmızı olunca önce Hakan daha sonra beyler demiri örsün üstüne koyup döverler. Ergenekon Destanı için bugün hem yeniden özgür hem de bahar bayramı olarak hala kutlanmaktadır.