1.Romanın Konusu:ZeliÅŸ adlı köylü kızının Cemal adlı bir delikanlıya duyduÄŸu aÅŸk, babasının cehaleti  yüzünden çektiÄŸi acılar ve zavallının anlayışsız insanlarla geçen anıları anlatmaktadır.
2.Romanın Özeti:ZeliÅŸ, geçimlerini tütüncülük ile saÄŸlayan bir ailenin kızıdır. ZeliÅŸ, bir gün, evde otururken, keçiler urganını koparır ve biraz uzakta oturan komÅŸularının tarlasının bir bölümüne zarar verir. ZeliÅŸ keçisinin kaçtığını anlar ve etrafta onu arar. Keçilerinin girdiÄŸi tarlada Cemal isimli bir genç ile tanışır. Birbirlerinden etkilenirler. Sürekli birbirlerini düÅŸünmekten kendilerini alıkoyamazlar. Fakat ZeliÅŸ’in babası Recep, ZeliÅŸ’i arkadaşı Bekir ile evlendirmeye söz vermiÅŸtir. Aslında Bekir’e borçludur ve bu yüzden ZeliÅŸ’i Bekir’e vermek istemektedir. ZeliÅŸ ise bu olyların farkında deÄŸildir.

O yöredeki halkın bir araya gelip eÄŸlendikleri bir gece ZeliÅŸ ile Cemal sürekli gözgöze geldiler  ve birbirleri ile konuÅŸabilmek için kendilerinde cesaret aradılar. Daha sonra kendilerini toparladılar ve kalabalıktan ayrılıp kimsenin olmadığı bir yerde bir araya geldiler. Recep ise ZeliÅŸ’i bir an önce Bekir ile evlendirmeyi planlamaktadır. O yörede yaÅŸayan YaÅŸar adlı bir genç ZeliÅŸ ile Cemalin birbirlerni sevdiÄŸini fark eder. Onları ayırabilmek için ortalığa bir çok  dedikodu yayar. Bekir ise söylentilere oldukça kızmıştır. ZeliÅŸ’in ona karşı davranışları ise söylentileri doÄŸrulamaktadır.

Cemal  ile ZeliÅŸ köydeki dedikodular yüzünden aileleri tarafından sıkıştırılmışlardır. Bu yüzden de mektuplaÅŸmaya baÅŸlarlar. Bir süre sonra Cemal’in ZeliÅŸ’i kaçıracağı dedikodusu bütün yöreyi sardı. Bu sırada o yörede sevilmeyen Fehmi Has isimli birisi  ve  YaÅŸar, Bekir’i ZeliÅŸ’i kaçırmak konusunda ikna ettiler. ZeliÅŸ’im babası kaçırma iÅŸinin kendisinin göremeyeceÄŸi bir yerde gerçekleÅŸirse bu olaya göz yumacağını söyler. Böylece babası da kızının  kaçırılmasına izin verdi dedirtmeyecekti.

Bekir ve arkadaÅŸları bu planı kurarak araba bulmuÅŸlardı. ZeliÅŸ’i kaçırmak için evden uzaklaÅŸmasını bekliyorlardı. ZeliÅŸ’in kardeÅŸi Rabiya ise arabayı görmüÅŸ, koÅŸturarak kaçırılacağını ablasına haber vermiÅŸti. ZeliÅŸ ise evden çıkıp doÄŸruca Cemal’in evine koÅŸmaya baÅŸladı. Cemali bir an önce bulup kaçmaları gerekiyordu. Cemal, ZeliÅŸ’in koÅŸturarak geldiÄŸini görmüÅŸ ve durumu anlamıştı. Cemal ZeliÅŸ’in kolundan tutup daÄŸlara doÄŸru kaçmaya baÅŸladılar. Gözden kaybolduklarında akÅŸam olmuÅŸtu. Cemal geceyi geçirebilmek için bir tanıdık bulması gerektiÄŸine karar verdi. Geceyi askerde olan çocukluk arkadaşının evinde geçirmeye karar verdiler. Bekir ve arkadaÅŸları Cemal hakkında suç duyurusunda bulundular. Cemal’in bu iÅŸi babası ile planladığını ve Cemal ile babasının kızı birlikte kaçırdıklarını söylediler. Böylece Cemal’in babasını hapse attırıp Cemal’i ortaya çıkarmayı planlıyorlardı. Fakat olaylar onların istediÄŸi gibi gitmedi. Cemal’in babası onu çok seven bir arkadaşı sayesinde hapisten çıkarıldı.

ZeliÅŸ ile Cemal ise zengin bir çiftçinin yanında çalışmaya baÅŸladılar. Onlara iÅŸveren bu adam bir süre sonra onların evden kaçtıklarını anlar ve onları jandarmaya ihbar eder. Jandarma Cemal’i tutuklar ve hapse atar.

Cemal’in duruÅŸmasında ZeliÅŸ, Bekir ve arkadaÅŸlarının bütün yaptıklarını anlatır. Bu olaylara seyirci olan iki ailenin tanıdıkları Recep’i  ÅŸikayetini geri çekmesi  için ikna ederler. Böylece Cemal kurtuldu ve ZeliÅŸ ile evlendiler.

3. ROMANIN ANAFÄ°KRÄ°:

            Ä°nsanlar  çocuklarını istemedikleri biri  ile evlendirmeye zorlamamalı, onların isteklerine kulak vermelidir. Birbirlerini seven iki genci kimse ayırmamalıdır.

            Hiçbir zaman sürü psikolojisiyle bir yere takılıp gitmemeliyiz. Yaptığımız her hareketi, söyleyeceÄŸimiz her sözü inceden inceye düÅŸünmeliyiz.

3.      KÄ°TAPTAKÄ° OLAYLARIN VE ÅžAHISLARIN DEÄžERLENDÄ°RMESÄ°:

ZELÄ°Åž: 16-17  yaÅŸlarında oldukça iyi kalpli, çalışmayı seven, kimseden korkmayan genç bir kız.

CEMAL: ZeliÅŸ’in sevdiÄŸi  delikanlı.

RECEP: ZeliÅŸ’in babası. Recep, ZeliÅŸ’i kendi menfaatleri doÄŸrultusunda evlendirmeye çalıştığı için anlayışşız bir baba rolündedir.

FEHMÄ° HAS: Çevresinde sevilmeyen, içkici ve kumarbaz bir insan .

YAÅžAR: ZeliÅŸ’e aşık olan bir delikanlı. ZeliÅŸ ile Cemal’i birbirinden ayırmaya çalışan kötü bir insan karakterini canlandırmaktadır.

4.      KÄ°TAP HAKKINDAKÄ° ÅžAHSÄ° GÖRÜÅžLER:

Kitapta aşık olan iki gencin birbirlerine duydukları sevgi çok güzel bir ÅŸekilde anlatılmıştır. YaÅŸanılan olaylar oldukça sade ve anlaşılır biçimde anlatılmıştır. Duygusallıktan hoÅŸlanan arkadaÅŸlarıma okumalarını tavsiye ederim.

5.     ROMANIN  YAZARI HAKKINDA KISA BÄ°LGÄ°:

Necati Cumalı ,1921 Yunanistan doÄŸumludur.Åžair,öykücü ve oyun yazarıdır.Ürün verdiÄŸi türlerin hepsinde baÅŸarı göstermiÅŸtir.Oyunları en çok sahnelenen Türk  yazarlarından birisidir.OrtaöÄŸretimini  Ä°zmir Atatürk Lisesi ,yüksek öÄŸretimini Ankara Hukuk Fakültesinde tamamladı.Milli EÄŸitim Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel MüdürlüÄŸ’ünde çalıştı.Ä°zmir ve Urla’da avukatlık ,ardından iki yıl Paris Basın AtaÅŸeliÄŸin’de  memurluk ve Ä°stanbul Radyosu’nda redaktörlük yaptı.

Sevgi, sevinç, özlem gibi bireyin güncel kaygılarıyla birlikte, çağın toplumsal sorunlarını da ele aldı. Necati Cumalı roman ve öykülerinde özellikle Ege yöresindeki kasaba ve kırsal kesim insanlarının sorunlarını iÅŸledi.Tütün zamanı, ZeliÅŸ, YaÄŸmurlar ve Topraklar, Acı Tütün ,Ay Büyürken Uyuyamam, YaÄŸmurlu Deniz, Tufandan Önce önemli yapıtlarıdır.

Alıntıdır..